Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті ғалымдарының жобасы жеңіл атом ядролары мен гиперядролардың құрылымын тереңірек түсіндіруге бағытталған. Зерттеушілер кластерлік модельдерді жетілдіру арқылы ядролық реакцияларды неғұрлым дәл сипаттауды көздейді. Жұмыста ядро ішіндегі өзара әсерлесуге, резонанстық күйлерге және жеңіл элементтердің түзілуіне қатысты астрофизикалық мәселелерге назар аударылады.
«Көпарналы және көпкластерлі модельдердегі жеңіл ядролар мен гиперядролардың құрылымы» жобасы 2024–2026 жылдарға жоспарланған. Оның негізгі мақсаты — бұрын қолданылған микроскопиялық тәсілдердің мүмкіндігін кеңейту. Бұл үшін модельде өзара әсерлесетін ядролардың ішкі құрылымы мен реакцияның бірнеше арнасын қатар ескеру қарастырылған. Мұндай есептеулер ядроның қандай күйде болатынын және оның қандай жолмен ыдырай алатынын зерттеуге мүмкіндік бермек.
Атом ядросының құрылысы туралы көптеген тәжірибелік дерек жиналғанымен, олардың барлығын бірдей түсіндіретін әмбебап теориялық модель әлі қалыптасқан жоқ. Протондар мен нейтрондардың өзара әсерлесуін, әсіресе ядро қатты қозған кездегі мінез-құлқын сипаттау күрделі міндет болып қала береді. Сондықтан теориялық тәсілді жетілдіру нақты бір ядроның қасиеттерін анықтаумен қатар, басқа ядролық жүйелерді зерттеуге де қажет.
Күтілетін ғылыми нәтижелерді ядролық физика мамандарына халықаралық конференциялар мен ғылыми жарияланымдар арқылы ұсыну қарастырылған. Жоба қорытындысы бойынша Web of Science базасында импакт-факторы бойынша алғашқы үш квартильге кіретін немесе Scopus базасында CiteScore процентилі кемінде 50 болатын журналдарда кемінде екі мақала жариялау жоспарланған. Зерттеу материалдарының бір бөлігін магистранттар мен докторанттарға арналған дәрістерде және олардың ғылыми жұмысында пайдалану да көзделеді.
Жоба іргелі зерттеуге жатады. Оның негізгі күтілетін нәтижесі — жеңіл ядролар мен гиперядролардың қасиеттерін зерттеуге жарамды жетілдірілген теориялық әдіс. Мұндай тәсіл кейін басқа ядролық жүйелерді талдауда және жаңа тәжірибелерді жоспарлауда қолданылуы мүмкін. Ядроның құрылымы, резонанстық күйлер және реакция арналары туралы өзара байланысты мәліметтер алу осы жұмыстың ғылыми мақсатын айқындайды.
Дереккөз: https://farabi.university/news/108337?lang=kz
Фото: Farabi.university