Бронх демікпесі (БД), өкпенің созылмалы обструктивті ауруы (ӨСОА) және БД мен ӨСОА айқас синдромы (БДӨСАС) сияқты созылмалы респираторлық аурулар бүкіл әлемде өмір сапасының төмендеуінің, мүгедектіктің және мерзімінен бұрын өлімнің негізгі себептерінің бірі болып саналады. Осы аурулардың патогенезін зерттеудегі елеулі жетістіктерге қарамастан, БД мен ӨСОА-ның клиникалық және патофизиологиялық белгілерін біріктіретін БДӨСАС қалыптасу механизмдері әлі де жеткілікті зерттелмеген. 

COVID-19 пандемиясынан кейінгі кезеңде созылмалы респираторлық аурулардың генетикалық және эпигенетикалық механизмдерін зерттеу ерекше маңызға ие болып отыр. Жинақталған деректер коронавирус инфекциясының иммундық жүйеде, ген экспрессиясының реттелуінде және қабыну процестерінде ұзақ мерзімді өзгерістер туындатуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл БД, ӨСОА және БДӨСАС ағымына әсер етуі ықтимал. Алайда бұл өзгерістердің сипаты мен дәрежесі әлі толық анықталмаған. 

Осыған байланысты микроРНҚ экспрессиясы деңгейлерін, ДНҚ-ның жаһандық метилденуін, микроРНҚ гендерінің бірнуклеотидті полиморфизмдерін, сондай-ақ қабыну маркері ретінде азот тотығының концентрациясын кешенді зерттеу ерекше қызығушылық тудырады. Бұл көрсеткіштер аталған аурулар кезіндегі патогенез бен иммунологиялық бұзылыстардың ерекшеліктерін тереңірек сипаттауға мүмкіндік береді. БДӨСАС, БД және ӨСОА кезінде генетикалық және эпигенетикалық өзгерістердің клиникалық сипаттамалармен және аурудың ауырлық дәрежесімен байланысын анықтау ерте диагностикалау, ауру ағымын болжау және емдеудің дербестендірілген тәсілдерін жетілдіруге ықпал етеді. Алынған нәтижелер созылмалы респираторлық аурулардың молекулалық механизмдері туралы білімді кеңейтіп, клиникалық тәжірибеге енгізуге болатын жаңа биомаркерлерді анықтауға мүмкіндік береді. 

Зерттеу барысында БД, ӨСОА және БДӨСАС бар науқастардың негізгі топтары қалыптастырылды. Науқастар аурудың ауырлық дәрежесі, анамнездік деректері және COVID-19 инфекциясын өткеру фактісі бойынша клиникалық стратификацияланды. Жоспарланған молекулалық-генетикалық және эпигенетикалық зерттеулер үшін қажетті биологиялық материалдардың түрлері, оның ішінде толық қан, қан сарысуы және плазма анықталды. Биологиялық үлгілерді жинау, тасымалдау, өңдеу және сақтау хаттамасы әзірленді. Нуклеин қышқылдары мен басқа да биомаркерлердің сақталуын қамтамасыз ететін биобанкте ұзақ мерзімді сақтау шарттары белгіленді. Сондай-ақ клиникалық үлгілер биобанкін қалыптастыруға және созылмалы респираторлық аурулардың дамуы мен ағымына байланысты генетикалық және эпигенетикалық маркерлерді әрі қарай зерттеуге негіз қаланды.

Ғылыми жоба: AP26100907 «Молекулалық диагностика және жекелендірілген медицина үшін бронх демікпесі мен өкпенің созылмалы обструктивті ауруы синдромының молекулалық-генетикалық маркерлерін анықтау» 

Жетекшісі: Арипова Акмарал Алтынбаевна, PhD