Жоба Қазақстандық күкірті көп көмірлерді тиімді биодесульфуризациялау үшін микробтық консорциумды жобалау мен оңтайландыруға бағытталған. Өтінімде оны іске асыру мерзімі 2024 жылғы қаңтардан 2026 жылғы желтоқсанға дейінгі 36 ай деп белгіленген. Зерттеу қоршаған ортаны қорғауға және табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға бағытталған. Ғалымдар микроорганизмдердің қасиеттерін зерттеп, оларды көмір өңдеуге қолданудың жолдарын қарастырады.

Жұмыстың өзектілігі күкірті көп отынды пайдаланудың қоршаған ортаға әсерімен байланысты. Көмір жанғанда оның құрамындағы күкіртті қосылыстар күкірт оксидтеріне, соның ішінде күкірт диоксидіне айналады. Мұндай шығарындылар ауаны ластап, қышқылды жаңбырдың түзілуіне ықпал етеді. Жоба авторлары күкіртті көмір жағылғанға дейін азайтуды осы экологиялық жүктемені төмендетудің бір жолы ретінде қарастырады. Күкірттің мөлшері мен кездесетін түрлері көмірдің шығу тегі мен қасиеттеріне қарай өзгереді.

Зерттеу бағдарламасына Қарағанды, Қияқты, Егінсай, Құсмұрын, Приозернов және Шөптікөл көмірлерінің үлгілері енгізілген. Олар Қарағанды, Ұлытау, Қостанай және Павлодар облыстарындағы кен орындарын қамтиды. Әртүрлі үлгілерді салыстыру шикізаттың құрамы мен құрылымы биологиялық тазарту тиімділігіне қалай әсер ететінін анықтауға мүмкіндік беруі тиіс. Әр үлгі бойынша күкірттің жалпы мөлшерін және оның жекелеген түрлерінің арақатынасын бағалау жоспарланған.

Көмірде күкірт органикалық қосылыстардың, сульфидтер мен сульфаттардың құрамында кездеседі. Өтінімде күкіртті минералдардың бірі — пиритке де назар аударылған. Күкірттің әртүрлі түрін жою үшін тиісті механизмдерді зерттеу қажет. Сондықтан жоба көмірдің геохимиялық сипаттамасын анықтауды оның құрамындағы күкіртті қосылыстарды өзгерте алатын микроорганизмдерді зерттеумен ұштастырады. Мұндай талдау өңдеуге жарамды дақылдарды және олардың жұмыс істеу жағдайларын таңдауға негіз болады.

Негізгі идея — көмірлі ортадан тікелей бөлініп алынатын микроорганизмдерді пайдалану. Авторлардың болжамынша, жергілікті штамдар осы ортаның жағдайларына жақсы бейімделгендіктен, биодесульфуризацияға, яғни күкіртті биологиялық жолмен жоюға қолайлы болуы мүмкін. Дақылдарды бөліп алу, олардың қандай микроорганизмдерге жататынын анықтау және морфологиялық, физиологиялық, функционалдық қасиеттерін зерттеу қарастырылған. Бактерияларды сәйкестендіру үшін 16S рРНҚ генін секвенирлеу әдісін қолдану көзделген.

Өтінімде негізгі зертханалық алаң ретінде ҚазҰУ Экология мәселелері институтының «ҚАЗАҚ-НЕМІС-ҚЫТАЙ» халықаралық қолданбалы микробиология ғылыми зертханасы белгіленген. Көмірді талдау мен сипаттау жұмыстарына Астанадағы Көмір химиясы және технология институтының қатысуы қарастырылған. Бағдарламаның халықаралық бөлігі Германиядағы Ахен қолданбалы ғылымдар университетімен және Қытайдағы Шэньси ғылым және технология университетімен ынтымақтастықты қамтиды. Бұл байланыстар көмір мен микроорганизмдердің өзара әрекетін зерттеуге бағытталған.

Күтілетін нәтижелер қатарында көмірді биологиялық жолмен күкіртсіздендірудің зертханалық және технологиялық регламенттері, процестің сипаттамасы және күкірт мөлшері төмендетілген көмір алуға арналған ұсынымдар бар. Жоба технологиялық тұжырымдаманы таңдаудан эксперименттік әзірлемеге өтуді көздейді. Ұсынылған жұмыс жергілікті микроорганизмдердің мүмкіндігін және оларды қолдану шарттарын анықтауға бағытталған. Тәсілдің экологиялық әсері мен экономикалық тиімділігі тәжірибе арқылы тексерілуге тиіс көрсеткіштер ретінде белгіленген.