Әлемдегі ғылым

Ағзадағы иммундық жасушаларды қатерлі ісікпен күресу үшін қайта бағдарламалау әдісі әзірленді

14.10.2026

5

Массачусетс технологиялық институтының (MIT) зерттеушілері қатерлі ісік пен аутоиммундық ауруларға қарсы күресу үшін иммундық жасушаларды ағзаның ішінде тікелей қайта бағдарламалау әдісін әзірледі. Тышқандарға жүргізілген тәжірибелерде бұл әдіс бірнеше зерттеу үлгісіндегі ісіктерді толық жоюға және аутоиммундық гепатит кезінде бауырдың зақымдануын азайтуға мүмкіндік берген. Зерттеу нәтижелері Nature Biotechnology журналында жарияланды.

Жаңа тәсілдің басты ерекшелігі — иммундық жасушаларды ағзадан бөліп алып, зертханада өзгерту қажеттілігінің болмауы. Зерттеушілер табиғи киллерлерді (NK-жасушалар) қолданған. Бұл — ісік жасушалары мен вирус жұқтырған жасушаларды жоюға қабілетті иммундық жүйе жасушалары.
Ғалымдар NK-жасушаларға арнайы ақуыздарды өндіруге қажетті нұсқаулықтары бар ақпараттық РНҚ-ны (мРНҚ) жеткізетін липидті нанобөлшектер жасаған. Бұл ақуыздар химерлік антигендік рецепторлар (CAR) деп аталады. Олар иммундық жасушаларға белгілі бір нысаналарды танып, оларға шабуыл жасауға мүмкіндік береді. мРНҚ-ны қажетті жасушаларға жеткізу үшін нанобөлшектердің бетіне NK-жасушалардағы рецепторлармен байланысатын антидене фрагменттері орналастырылған. Тәжірибе барысында нысанаға алынған иммундық жасушалардың шамамен 80%-ын қайта бағдарламалау мүмкін болған.

Технология бірнеше онкологиялық ауру үлгісінде сыналған. Меланоманың агрессивті түріне шалдыққан бес тышқанның үшеуінде нанобөлшектер енгізілгеннен кейін ісік толық ремиссияға ұшыраған. Адамдағы Т-жасушалық лимфомаға ұқсас басқа үлгіде бес инъекциядан кейін ісіктер жойылған. Нәтижелер NK-жасушаларды зертханада өзгертіп, кейін ағзаға қайта енгізуге негізделген дәстүрлі әдістің тиімділігімен салыстыра алатындай деңгейде болған.

Зерттеушілер жаңа тәсілді аутоиммундық гепатитке шалдыққан тышқандарға да сынаған. Бұл ауру кезінде иммундық жүйенің Т-жасушалары бауырдың сау жасушаларына қателесіп шабуыл жасап, қабыну мен тіндердің зақымдануына әкеледі. Нанобөлшектерді бір рет енгізгеннен кейін қайта бағдарламаланған NK-жасушалар ауруды қоздыратын Т-жасушаларды жойып, бауырдың зақымданған тіндерінің қалпына келуіне ықпал еткен.

Жаңа әдіс жасушалық терапияны әзірлеу үдерісін едәуір жеңілдетуі мүмкін. Дәстүрлі CAR-терапия кезінде иммундық жасушаларды қаннан бөліп алып, зертханада өзгертіп, көбейтіп, содан кейін науқастың ағзасына қайта енгізу қажет. Бұл көп уақытты, арнайы жабдықты және қомақты қаражатты талап етеді. Ал мРНҚ-ны ағзаның өз ішінде жеткізу осы кезеңдердің едәуір бөлігінен бас тартуға мүмкіндік беруі ықтимал.

Болашақта зерттеушілер бұл тәсілді Т-жасушалардан дамитын әртүрлі ісіктерге және шашыранды склероз бен ревматоидты артрит сияқты аутоиммундық ауруларға қарсы қолдануды көздеп отыр.

Дегенмен, зерттеу әзірге клиникаға дейінгі кезеңде ғана жүргізілген. NK-жасушаларды адам ағзасының ішінде қайта бағдарламалау әдісінің қауіпсіздігі мен тиімділігін қосымша зерттеулер арқылы анықтау қажет. 

Дереккөз: https://new-science.ru/analiz-300-mln-medicinskih-testov-vyjavil-rezkie-izmenenija-v-organizme-pri-menopauze/
Фото: News.mit.edu
«« | »»
Соңғы жаңалықтар