Әлемдегі ғылым

NASA Айда база құру үшін қажет 3 жаңа экспериментті таңдап алды

02.10.2026

4

NASA болашақ Ай базасын құруға дайындық аясында Айдың бетіне жіберілетін үш жаңа ғылыми экспериментті таңдап алды. Құрылғылар жер астындағы лавалық тоннельдерді іздейді, мұз қорын зерттейді, сондай-ақ микрометеориттерді, Ай сілкіністерін және болашақ ғарышкерлерге қауіп төндіруі мүмкін басқа да факторларды бақылайды.

Эксперименттер NASA-ның Ай бетіне ғылыми құралдарды орналастыруға арналған PRISM бағдарламасы аясында таңдалды. Жабдықтарды CLPS бағдарламасының коммерциялық қондырғылары арқылы жеткізу жоспарланып отыр. Нақты миссиялар мен ұшыру күндері әзірге анықталған жоқ.

NASA алынған деректерді Айдың оңтүстік полюсі аймағында ұзақ мерзімді форпост – болашақ Moon Base құруға дайындықтың бір бөлігі ретінде қарастырады. Ол жерде тұрғын модульдері, энергетикалық жүйелер және басқа да жабдықтар орналастырылмас бұрын агенттік қоршаған ортаны, қолжетімді ресурстарды және табиғи қауіптерді жақсырақ зерттеуі қажет.

Бірінші кешен Lunar Environment Monitoring Station – South Pole, немесе LEMS-SP деп аталады. Бұл Айдың оңтүстік полюсі маңындағы жағдайды ұзақ уақыт бойы бақылауға арналған автономды станция. LEMS-SP микрометеориттердің соққыларын тіркеп, Айдың аса сирек экзосферасындағы ұшпа заттардың мөлшерін өлшейді. Сонымен қатар станция Ай сілкіністері мен жер бетінің басқа да тербелістерін тіркейтін сейсмометрмен жабдықталады.

Екінші эксперимент – Geophysical Investigation for Mapping Lunar Interior, немесе GIMLI – Айдың вулкандық аймағындағы Marius Hills Pit ойысына жіберіледі. GIMLI-дің негізгі міндеті – бұл ойыстың ірі жерасты лавалық тоннелімен байланысы бар-жоғын анықтау.

Үшінші кешен Depth Imager with Spectral and Color Optics немесе DISCO деп аталады. Оны NASA-ның Эймс зерттеу орталығы әзірлеп жатыр. DISCO су мен басқа да ұшпа заттар ұзақ уақыт сақталуы мүмкін «суық микротұзақтар» деп аталатын өте суық шағын аймақтардан мұз іздейді. NASA алғаш рет мұндай микротұзақтардағы мұзды Ай бетінде тікелей өлшеуді жоспарлап отыр. Құрылғы мұздың қай жерде орналасқанын және оның мөлшерін анықтауы керек. Айдағы мұз жергілікті ресурстардың ең маңыздыларының бірі саналады. Суды ғарышкерлердің тіршілігін қамтамасыз етуге пайдалануға болады. Ал оны сутек пен оттекке бөліп, болашақта зымыран отынының құрамдас бөліктерін өндіруге қолдану мүмкіндігі бар.

DISCO басқа да зерттеулер жүргізеді. Атап айтқанда, ол Ай топырағының қасиеттерін және қондыру кезінде немесе аппараттар Ай бетінде жұмыс істеген кезде зымыран қозғалтқыштарынан шығатын газ ағындарының топыраққа әсерін зерттейді. Бұл деректер қауіпсіз қону алаңдарын, луноходтардың қозғалыс бағыттарын және болашақ базаның басқа да элементтерін жобалау үшін қажет. Қуатты қозғалтқыштардан шығатын газ ағындары Ай шаңы мен топырақ бөлшектерін көтеріп, жақын орналасқан жабдықтарға зақым келтіруі мүмкін.

NASA үш жаңа кешеннің ғылыми және практикалық міндеттерді қатар шешетінін атап өтті. LEMS-SP Айдағы қоршаған ортаны және ықтимал қауіптерді бағалайды, GIMLI табиғи жерасты баспаналарын іздейді, ал DISCO ең маңызды ықтимал ресурстардың бірі – су мұзын зерттейді.

Агенттік алынған нәтижелерді Artemis бағдарламасы мен Moon Base жобасы аясында адамдардың Айда ұзақ уақыт болуына дайындық кезінде пайдалануды жоспарлап отыр. Ал болашақта бұл зерттеулер Марсқа адам қатысатын экспедицияларды жоспарлауға да негіз болмақ.

Дереккөз: https://new-science.ru/nasa-vybralo-tri-novyh-jeksperimenta-dlja-podgotovki-budushhej-bazy-na-lune/
Фото: NASA

«« | »»
Соңғы жаңалықтар