Жаңа зерттеу ішек микробиотасы мен ми арасындағы байланысты қамтамасыз ететін екіжақты коммуникациялық жүйе – «микробиота–ішек–ми» осіне бағытталды. Ішек пен ми арасындағы сигналдар иммундық жүйенің белсенділігі, гормондар, жүйке жүйесі және микроорганизмдер өндіретін химиялық қосылыстар арқылы берілуі мүмкін.

Зерттеуге кофені тұрақты тұтынатын 31 адам және әдетте кофе ішпейтін 31 адам қатысты. Қатысушылар психологиялық бағалаудан өтіп, кофеинді тұтыну мөлшері мен тамақтану ерекшеліктерін тіркеп отырды. Сонымен қатар зерттеушілер ішек микроорганизмдеріндегі, зат алмасудағы, көңіл күй мен қабылданатын күйзеліс деңгейіндегі өзгерістерді анықтау үшін нәжіс пен зәр үлгілерін жинады.

Зерттеуде «кофе тұтынушылар» деп күніне 3–5 шыныаяқ кофе ішетін адамдар белгіленді. Еуропалық азық-түлік қауіпсіздігі басқармасының (EFSA) мәліметінше, бұл мөлшер көпшілік адам үшін қауіпсіз әрі қалыпты деңгей болып саналады.

Кофені тұрақты ішетін қатысушылар алдымен екі апта бойы кофе ішуді тоқтатты. Осы кезеңде олар бірнеше рет психологиялық бағалаудан өтіп, нәжіс пен зәр үлгілерін тапсырды. Кофе ішу тоқтатылған кезде зерттеушілер әдетте кофе ішпейтін адамдармен салыстырғанда, қатысушылардың ішектегі метаболиттер құрамында айтарлықтай өзгерістер болғанын байқады. Метаболиттер – зат алмасу барысында түзілетін немесе өзгеретін шағын молекулалар. Олардың қатарына ішек микроорганизмдері тағамды және басқа да заттарды өңдеу кезінде түзетін қосылыстар да жатады.

Кейін қатысушылардың рационына кофе қайта енгізілді. Алайда оларға кофеинді немесе кофеинсіз кофе беріліп жатқаны айтылмады.

Қатысушылардың жартысы кофеинсіз, ал қалған жартысы кофеинді кофе ішті. Кофе қайтадан рационға енгізілгеннен кейін екі топтағы қатысушылар да өздері сезінетін күйзеліс, депрессия және импульсивтілік деңгейінің төмендегенін айтты. Бұл нәтижелер кофенің көңіл күйге әсері тек кофеинге ғана байланысты болмауы мүмкін екенін көрсетеді.

Зерттеушілер ішектегі бірнеше бактерия түрінің құрамында да айырмашылық бар екенін анықтады. Eggertella sp. және Cryptobacterium curtum сияқты бактериялар кофені тұрақты тұтынатын адамдарда кофе ішпейтіндерге қарағанда көбірек кездескен. Eggertella sp. асқазан мен ішекте қышқыл бөлінуіне ықпал етуі мүмкін, ал Cryptobacterium curtum өт қышқылдарының түзілуіне қатысуы ықтимал. Бұл екі үдеріс те ішекте кейбір зиянды бактериялар мен инфекциялардың таралуына қолайсыз орта қалыптастыруға ықпал етуі мүмкін. Сонымен қатар зерттеушілер Firmicutes тобына жататын бактериялардың деңгейі де жоғары болғанын байқады. Бұған дейін жүргізілген зерттеулерде бұл микроорганизмдер тобы әйелдердегі жағымды эмоциялармен байланысты екені анықталған.

Ең қызықты нәтижелердің бірі – құрамында кофеині бар және кофеинсіз кофенің зерттеуге қатысушыларға әсері бірдей болмағаны. Оқу және есте сақтау қабілетінің жақсаруы тек кофеинсіз кофе ішкен қатысушыларда байқалды. Бұл нәтиже кофенің танымдық қабілеттерге әсер етуіне кофеиннен басқа да заттар ықпал етуі мүмкін екенін көрсетеді.

Кофе құрамында полифенолдарды қоса алғанда, мыңдаған химиялық қосылыс бар. Өсімдіктен алынатын бұл заттар антиоксидант ретінде әрекет етіп қана қоймай, ішек микроорганизмдерімен өзара әрекеттесіп, зат алмасуға және басқа да биологиялық үдерістерге ықпал етуі мүмкін. Ал құрамында кофеині бар кофе мазасыздық сезімінің төмендеуімен, сондай-ақ сергектік пен зейіннің жақсаруымен байланысты болды. Кофеин сонымен қатар қабыну қаупінің төмендеуімен де байланысты екені анықталды.

Зерттеуге қатысушылар саны салыстырмалы түрде аз болғандықтан, алынған нәтижелер кофенің көңіл күйге, танымдық қабілетке немесе ішек денсаулығына бұл өзгерістерді тікелей тудыратынын дәлелдемейді. Дегенмен зерттеу бұған дейінгі кофе туралы еңбектерде байқалған байланыстарды түсіндіруге көмектесетін ықтимал биологиялық механизмдер туралы жаңа мәліметтер береді.