Соңғы жылдары микропластиктермен қоршаған ортаның ластануы қазіргі заманның маңызды экологиялық мәселелерінің біріне айналды. Көлемі өте ұсақ пластик бөлшектері суға, топыраққа және атмосфераға таралып, әртүрлі экожүйелерге енуі мүмкін. Сонымен қатар олардың тірі ағзалардың генетикалық тұрақтылығына және ұзақ мерзімді биологиялық процестерге әсері әлі де жеткілікті деңгейде зерттелмеген.

Жобаның негізгі мақсаты – кеңінен қолданылатын пластик түрлерінен түзілетін микропластиктердің геноуытты және мутагендік белсенділігін зерттеу, олардың қоршаған орта объектілеріне төндіретін қауіптілігін бағалау және эксперименттік нәтижелер негізінде адам денсаулығына ықтимал әсерін анықтау.

Зерттеу барысында ғалымдар полиэтилентерефталаттан, полипропиленнен және полистиролдан түзілетін микропластиктердің мутагендік, геноуытты және уытты қасиеттерін жан-жақты зерттейді. Сонымен қатар микропластик бөлшектерінің мөлшері, химиялық құрамы және ағзаға әсер ету ұзақтығы сияқты факторлардың олардың генетикалық белсенділігіне ықпалы анықталады.

Жобаның маңызды бағыттарының бірі – микропластиктердің әртүрлі тірі ағзаларға әсерін бірнеше биологиялық деңгейде зерттеу. Осы мақсатта микроорганизмдер, өсімдіктер және жануарлардан тұратын мультитрофикалық тест-жүйелер қолданылады.

Зерттеу жұмыстарына Salmonella typhimurium және Escherichia coli сияқты микроорганизмдер, Allium cepa мен Hordeum vulgare өсімдіктері, сондай-ақ Daphnia magna, Danio rerio және Mus musculus сияқты жануарлар тест-объектілері енгізіледі.

Жобаның практикалық бағыттарының бірі – Алматы агломерациясының жерүсті суларындағы микропластиктердің биологиялық әсерін бағалау. Зерттеушілер микробиологиялық, өсімдік және жануарлар тест-жүйелерін пайдалана отырып, микропластиктері бар су объектілерінің ықтимал уыттылығын зерттейді.

Зерттеудің қорытынды кезеңінде алынған биологиялық және генетикалық көрсеткіштерге кешенді математикалық талдау жүргізіледі. Арнайы бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану арқылы әртүрлі микропластик түрлері үшін қауіпсіз әсер ету деңгейін анықтау жоспарланған.

Сонымен қатар ғалымдар микропластиктердің биота мен адам үшін генетикалық қауіп деңгейін бағалайтын интегралды көрсеткіш әзірлеуді көздейді. Бұл нәтижелер микропластиктердің қоршаған ортаға әсерін бағалаудың ғылыми негіздерін жетілдіруге мүмкіндік береді.