Әлемдегі ғылым

Пластик қалдықтарынан Паркинсон ауруына қарсы дәрі әзірленді

17.03.2026

20

Эдинбург университетінің ғалымдары пластик қалдықтарын Паркинсон ауруын емдеуге арналған препаратқа айналдыруға мүмкіндік беретін технология әзірледі. Генетикалық өзгертілген бактериялардың көмегімен бөтелкелерді осы неврологиялық ауруды емдеуде маңызды дәрілердің біріне айналдыру мүмкін болды.

Технологияның негізінде генетикалық өзгертілген Escherichia coli бактерияларын пайдалану жатыр. Алдымен тағам қаптамасында және сусын бөтелкелерінде кең қолданылатын полиэтилентерефталат (PET) қалдықтары химиялық құрамдас бөліктерге ыдыратылады. Негізгі қосылыстардың бірі – терефталь қышқылы. Кейін бактериялар оны L-DOPA препаратына айналдырады. Бұл дәрі Паркинсон ауруының белгілерін жеңілдету үшін қолданылады.

L-DOPA осы ауруды емдеудің «алтын стандарты» болып саналады. Адам ағзасында ол дофаминге айналады – бұл нейромедиатор мидағы жүйке жасушаларының жойылуына байланысты азаяды, соның салдарынан діріл, бұлшықет сіресуі және қимылдың баяулауы пайда болады.

Зерттеушілердің айтуынша, жаңа әдіс дәстүрлі дәрі өндіру тәсілдеріне қарағанда экологиялық тұрғыдан тиімді болуы мүмкін, себебі олар көбіне қазба ресурстарына тәуелді. Сонымен қатар, бұл технология тағы бір жаһандық мәселені – пластикті қайта өңдеуді шешуге көмектеседі.

Жыл сайын әлемде шамамен 50 миллион тонна PET өндіріледі, оның едәуір бөлігі қоқыс полигондарына немесе қоршаған ортаға түседі.
Ғалымдар бұл жаңалық «биоапсайклинг» деп аталатын бағыттың әлеуетін көрсететінін атап өтті – яғни қалдықтарды жоғары құнды өнімдерге айналдыру. Болашақта осындай биотехнологиялық әдістер фармацевтика, косметика, хош иістендіргіштер және өнеркәсіптік химикаттар өндірісінде қолданылуы мүмкін.

Келесі кезеңде ғалымдар процестің тиімділігін арттырып, оны өнеркәсіптік деңгейде кеңінен қолдану мүмкіндігін бағалауды жоспарлап отыр.

Дереккөз: https://phys.org/news/2026-03-plastic-bottles-parkinson-drug-bacteria.html#google_vignette
Фото: Istock

«« | »»
Соңғы жаңалықтар