Жануарлардың бруцеллёзі эпизоотиялық маңыздылығын сақтайды және ветеринариядағы экономикалық қауіпті инфекциялардың бірі болып қала береді. Серологиялық диагностикалық әдістер бар екеніне қарамастан, Brucella патогендік штамдарынан алынған антигендер бірқатар кемшіліктермен сипатталады: антигендік қасиеттердің тұрақсыздығы, айқаспалы реакциялардың ықтималдығының жоғарылауы, стандарттаудың күрделілігі және өндірістегі биологиялық қауіптің жоғары деңгейі. 

Осы ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізу қажеттілігі ветеринария саласының бруцеллёзді анықтаудың дәлдігін арттыратын және патогенді дақылдардан препараттар өндірумен байланысты қауіптерді азайтатын қауіпсіз әрі стандартталған диагностикалық антигендерге деген сұранысымен негізделеді.

Ғылыми-зерттеу жұмысы барысында Brucella abortus және Brucella ovis қоздырғыштарының модифицирленген Omp2b антигендерінің гендерін алып жүретін Bacillus subtilis рекомбинантты штаммдарын алу технологиясы әзірленді. Биоинформатикалық талдау, генетикалық конструкцияларды жобалау және олигонуклеотидтерді синтездеу негізінде pET22/BaS19, pET22/BaS99 және pET22/Bo198 жаңа экспрессиялық плазмидалары жасалып, олар B. subtilis жүйесінде мақсатты ақуыздардың тиімді экспрессиясын қамтамасыз ететіні анықталды.

Модифицирленген антигендердің әртүрлі терең культивирлеу параметрлеріндегі жинақталу кинетикасына математикалық модельдеу жүргізілді. Продуценттердің өсуі үшін оңтайлы жағдайлар анықталды: температура – 25 °С, IPTG индукторының концентрациясы – 0,2 мМ, pH-тың динамикалық режимі (8,0 → 6,0) және еріген оттегінің деңгейі – 25 %. Бұл параметрлер максималды биомассаны және антигендер синтезінің жоғары өнімділігін қамтамасыз етеді.

Зертханалық және өндірістік сынақтар әзірленген модифицирленген антигендердің референстік үлгілермен салыстырғанда диагностикалық сезімталдығының жоғары (97 %-ға дейін) және спецификалығының (91 %-ға дейін) екенін көрсетті. Алынған нәтижелер оларды РА, РСК, РБП және ИФА серологиялық тест-жүйелерінің құрамында өнеркәсіптік деңгейде қолдану мүмкіндігін растады.

Жүргізілген зерттеулердің практикалық және ғылыми маңызы зор: олар жануарлар бруцеллёзін диагностикалаудың тиімділігін арттыруға, биопрепараттарды импорт алмастыруға және отандық биотехнологиялық өндірістерді дамытуға ықпал етеді.

Ғылыми жоба: Жануарлар бруцеллёзін РА, РСК, РБП және ИФА әдістерімен

диагностикалауға арналған модифицирленген антигендерді алу үшін клондаушы векторларды әзірлеу

Жетекшісі: б.ғ.д., профессор Н.Н. Ахметсадықов