Әлемдегі ғылым

АҚШ ғалымдары көздегі нейрондық байланыстарды қалпына келтіру жолын тапты

08.01.2026

161

АҚШ-тың Мэриленд штатындағы Джонс Хопкинс университетінің зерттеушілері сүтқоректілердің көру жүйесі зақымдануды қандай жолмен ішінара өтей алатынын анықтады. Зерттеу нәтижелері 2026 жылғы қаңтар айында JNeurosci ғылыми журналында жарияланды.

Эксперимент барысында Афанасиос Александрис жетекшілік еткен ғалымдар жарақаттан кейін тышқандардың көру жүйесі жасушаларындағы өзгерістерді зерттеді. Зерттеу нәтижесінде зақымданған нейрондар қайта қалпына келмейтіні анықталды, алайда сақталып қалған жасушалар «өсу» (прорастание) деп аталатын процесті іске қосады. Нейрондар қосымша тармақтар түзіп, миымен жаңа байланыстар қалыптастыра бастайды. Соның нәтижесінде нейрондық байланыстардың саны жарақатқа дейін тіркелген көрсеткіштерге жақындайды.

Зерттеу әртүрлі жыныстағы дарақтарда функциялардың қалпына келуінде айырмашылықтар бар екенін көрсетті. Еркек тышқандарда көру функциялары тезірек әрі толық қалпына келген. Ал ұрғашы тышқандарда бұл процесс баяу жүріп, дәл сондай нәтижелерге жетпеген. Александрристің айтуынша, бұл әйелдерде бас-ми жарақаттары мен ми шайқалуынан кейінгі симптомдардың ұзақ сақталатынын көрсететін клиникалық деректермен сәйкес келеді.

Сонымен қатар басқа ғылыми топтар қалпына келу қабілеті айқын дамыған жануарларда көру регенерациясын зерттеуде. 2025 жылғы тамызда алма ұлуының көзін қалпына келтірудің генетикалық механизмдері сипатталды. Сондай-ақ данио балықтарынан алынған стратегияларды қолдана отырып жүргізілген тәжірибелер бар, олардың нәтижесінде зертханалық тышқандарда көру қабілетін ішінара қалпына келтіруге қол жеткізілді.

Дереккөз: https://www.ixbt.com/live/science/uchenye-iz-ssha-nashli-sposob-vosstanovleniya-neyronnyh-svyazey-v-glazah.html
Фото: Istock

«« | »»
Соңғы жаңалықтар