Реферат: Мақалада немiс фольклоры мен мифологиясының ғылым ретiндегi негiзгi бағыттары мен мектептерi қарастырылады. Адамның өркендеу кезеңдерiне, даму жолдарына, ертедегi мәдениеттiң гүлденуi мен қалыптасуына көңiл бөлген XVII-XVIII ғасыр аралығындағы немiс ғалымдарының философия мен әлемдiк фольклорда көшбасшылық көрсеткендерiне назар аударылады. Барлық әлем халықтарының жұлдыздармен, шоқжұлдыздармен, әсiресе, көне ашық жұлдызды аспан астында өмiр сүретiн көшпендiлермен бүкiл тарих байланысты, ол нышанды, дамуды, бой көтерудi, гүлденудi, жоғарғы шоғыны (шарықтау шегi), дағдарыс және төрешiлердiң ақырғы ажалын, өркениеттi көрсетедi. Бұл эсхатологиялық мифтер деп аталады. Х. Абишевтiң мағлұматтарын негiзге ала отырып, Күлгiн түстi қасқырдың жұлдызды жыры кiтабының авторлары , алғаш рет Түркi халқының шоқжұлдыздары мен шамаланған жұлдыздың негiзгi денесiн құрады және әрбiр шоқжұлдыздың мағынасын ашты, мақалада осыған байланысты мысалдар талданып, түсiндiрiледi.
Историко-этнографическая преемственность народного прикладного искусства казахов
Автор(ы): Ерғазы Қ. Е.*
Объем документа: C. 142-145
МРНТИ: 03.61.91*
Ключевые слова: скифские ткани*украшения из золота*солярные орнаменты*пятиконечная звезда*сакский костюм*бронзовый амулет в форме колеса*цветосимволика*
Реферат: Данная статья посвящена казахскому народному прикладному искусству, который является историческим продолжателем протоказахского искусства. Об этом свидетельствуют археологические памятники найденные на территории Казахстана начиная с эпохи бронзы. Среди них особо следует отметить этнографические материалы найденные на памятниках могильника Сангру-?, в поселении Шортанды-Булак в Каркаралинской степи, Шиликтинской долины - автор А.Т. Толеубаев, могильника Аралтобе в Атырауской области - автор З. Самашев, Талды-2 в Карагандинской области - автор А.З. Бейсенов. Данные археологические материалы вносят огромный вклад в мировую сокровищницу эстетической и художественной культуры. Современные казахские мастера народного прикладного искусства в этнографическом аспекте перенимают архаичные технологии протоказахов, что являются высшим эталоном красоты. На современных этнографических изделиях древние художественные образы зооморфного характера часто присутствуют в казахском народном прикладном искусстве. Архаичные берельские мастера демонстрировали богатый спектр цветоощущении и их комбинации. Цветосимволика и их технология получения красителей берельскими мастерами является эталоном современной эстетики.
Ежелгi Тараз қаласы мен қала аймағының қорғаныс жүйесiнiң зерттелу тарихы
Реферат: Мақалада ежелгi Тараз қаласымен оның шаруашылық және қала аймақтарының қорғаныс жүйесiнiң зерттелу тарихы қарастырылған. Авторлар 1890-2014 жылдар аралығында ежелгi Тараз қаласының шахристанында, цитаделiнде, шаруашылық аймағында және қала аймағында жүргiзiлген археологиялық барлау мен қазба жұмыстарды хронологиялық тәртiп бойынша қарастырып, олардан ашылған қала мен оның шаруашылық және қала аймақтарының қорғаныс жүйесiне қатысты табылған деректерге тоқтала отырып, олардың салынған уақытын, бекiнiс нысанының элементерi ретiндегi ерекшелiктерiн көрсеткен.
Реферат: In the religious beliefs of the Huns and the ancient Turks totemism occupied an important place. Totemism - is the most ancient form of religion. The first gods were certain animals. As you know, the cult of animals originated in ancient times, when \"primitive\" man had not yet separated himself from the nature and all tribal relations, and ancient man identified himself with the animal world. Image of the wolf is one of the most significant symbols of animals of different peoples of the world. In many cultures, it plays a special role, it is a huge cult and carries ritual and social values. In the myths, folklore and fairy tales wolf symbolizes ferocity, cunning, cruelty, evil, but also courage and victory. In addition, under certain circumstances, the wolf could be a powerful protector of the helpless creatures. Common to many mythologies of Eurasia is a story about the founder of the tribe (and sometimes his twin) that was parented by she-wolf. There are a lot of stories about wolves - the grandparents; Roman legend of the Capitoline she-wolf suckled Romulus and Remus; ancient Iran - about a she-wolf suckled Cyrus, etc.
Реферат: Мақалада Еуразия кеңiстiгiндегi кеңiнен таралған, соңғы қола және ерте темiр дәуiрi кезеңдерiмен мерзiмделетiн бұғытастардың этникалық тәуелдiлiгi мәселесi көтерiлген. Сынтастар кезiгетiн аумақтағы тұрғындардың антропологиялық, тiлдiк ерекшелiктерiне тоқтала отырып, ескерткiштердi қалдырған тайпалардың бастауын қарастырады. Авторлар посткеңестiк ғалымдардың зерттеулерiне кеңiнен тоқталған.
Қазақ театр өнерiнiң тарихындағы қуыршақ театрының орны мен рөлi
Реферат: Бұл мақалада Қазақстандағы қуыршақ театрларының тарихына шолу жасалған, сонымен бiрге бүгiнгi репертуардағы қойылымдар талданған. Ақтөбе облысындағы Алақай, Маңғыстау облысындағы және Алматы қаласындағы Мемлекеттiк қуыршақ театрларын зерттеген автор шешiлуге тиiстi мәселелердi де назардан тыс қалдырмаған. Сонымен бiрге аталған театрдың көрермендерiнiң iшiнде қазақ балаларының аздығына, спектакльдерге қаржының аз бөлiнетiндiгiне, түрлi қуыршақтарды жасайтын арнайы мамандардың жоқтығына, қуыршақ театрларына арналған пьесалардың жазылмауы мен олардың сан жағынан аздығына тоқталады. Мақалада талдауға алынған қойылымдардың режиссерлiк интерпретацияларына, актерлiк трактовкаларына, репертуарлық саясатына баға бере отырып, өзiнiң кәсiби пiкiрiн ортаға салған. Шет елдердегi жекеменшiк қуыршақ театрларының iзденiсiн алға тартқан мақала авторы бүгiнгi технология мен техниканың көмегi арқылы қызықты спектакльдер сахналауға мүмкiндiктiң барына дәлелдер келтiрген.
Отандық дизайнерлердiң топтамаларындағы дәстүрлi қазақ бас киiмiнiң үлгiсi
Реферат: Қазiргi заманда жаңа көркемсурет-конструкторлық және технологиялық шешiмдер заманауи киiм үлгiлерi жасау үшiн материал, пiшiн, конструкция, декор, техника және жасау әдiсi, дәстүрлi технология шығармашылық идея болып табылған, ұлттық киiм сарқылмас шабыт көзiне айналады. Шығармашылық идеядан жобалық шешiмiне дейiн өндiрiс топтаманың қысқартуы киiм жобалауының методология зерттемесiнiң негiзгi бағыты болып табылады Тарихи мұраны терең зерттеу барысында ерлер бас киiмi костюмнiң маңызды бөлiгi екендiгi, аталмыш тақырып қазiргi заман сәнiнiң контекстiнде өзектi болып табылатыны айқын. Зерттеу нәтижелерi қазақ дәстүрлi ер киiмiнiң элементiнiң көпшiлiкке таратуына көмектесiп және жастардың ұлтжандық сезiмiн арттыратыны күмәнсiз.
Қара Ертiс жағалауынан табылған ортағасырлық ат әбзелi
Реферат: Мақалада Шығыс Қазақстан облысы, Күршiм ауданы, Боран ауылдық округiнiң территориясында, Қара Ертiс өзенiнiң оң жағалауында орналасқан Түйетас қорымынан, 2014 жылы жүргiзiлген археологиялық қазба барысында табылған, IX-X ғғ. мерзiмделетiн жылғы әбзелдерi қарастырылады. Авторлар осы әбзелдердiң құрамындағы үзеңгiге кеңiнен тоқталған. Бұдан басқа Корея, Жапония және Қазақстанмен көршiлес орналасқан мемлекеттердiң аумағынан табылған үзеңгiлердiң зерттелуiне байланысты мағлұматтар келтiрген.
Роль тэнгрианства в этнокультурогенезе тюрко-монгльских народов
Реферат: В статье рассматривается вопрос касающейся преемственности и идентичности в концепции кочевнической цивилизации тюрко-монгольских народов через призму тенгрианства. Разным историческим этапам соответствует различный уровень культурного взаимодействия. На протяжении многих веков тюркская цивилизация развивается в единой этнической культуре, имеет традиционный тип общества и целостность в самоидентификации народа. Одной из возможных причин такого единства, могло послужить тенгрианство - как специфическая форма социальной самоорганизации, разъясняющая в религиозно-мировоззренческом понимании суть социального и природного бытия.
Дәстүрлi өркениеттегi әдеттiк құқықтың әмбебаптық құбылысы: дүниетанымы мен дiлiндегi сипаты
Реферат: Мемлекеттiң қоғамдық қатынастарындағы жетiстiгiнiң айғағы-құқықтың әдiлеттiлiк. Қоғам iшiндегi құқықтық әдiлетсiздiк әлеуметтiк қайшылықтардың туындауына әкеледi. Көшпелiлердiң өркениетi құқықтық мәдениеттiң, жеке индивид құқығымен ұштасып жатуы арқылы ерекшелендi. Бұл көшпелiлер қоғамындағы құқықтық шынайылық принципi және әдiлеттiлiк iздеушiнiң ақиқатқа қол жеткiзу қағидалары жеке билеушiлердiң мүдделерiнен жоғары тұруын айғаұтайды. Көшпелi қоғамдағы тәуелсiз бақылау билiгi институт ретiнде қалыптасуы және оның көлбеу болуының маңызы ақиқатқа жету жолындағы әдеттегi құқықтық заңдастырылуына ықпал жасады.