Реферат: В данной статье, основанной на архивных редких источниках, впервые вводимых в научный оборот, рассматриваются особенности экономической культуры Казахской автономии, как одного из факторов формирования государственной стратегии. Руководителем Госплана Казахской автономии являлся Смагул Садвокасов, впоследствии ставший жертвой преследований и обвинений в национализме, троцкизме и <групповщине>. Однако, документы его выступлений показывают, насколько смело и грамотно отстаивал главный экономист страны интересы Казахстана. Многие замыслы Садвокасова районирование, перенос столицы, отчисления от доходов Эмба-нефти в пользу Казахстана, добычи соли, кооперация были внедрены в жизнь. Средства массовой информации пресса, радио, телеграф в период Казахской автономии являлись источником информирования граждан. Автор доказывает, что гражданин интеллектуального общества сегодня должен иметь четкое представление о той планово-экономической деятельности 1920-х годов, которая позволила заложить основы будущего Независимого Казахстана, в контексте развития всей Центральной Азии.
Принципильные отличия и особенности, связанные с расширением Европейского Союза в конце XX - начале XXI вв
Реферат: Европейская экономическая интеграция начиналась с Европы шести, когда в 1951 г. Франция, ФРГ, Италия и страны Бенилюкс Бельгия, Голландия, Люксембург подписали Парижское соглашение о создании Европейской организации угля и стали. Затем эти страны 25 марта 1957 г. подписали Римские договоры, учреждающие Европейское экономическое сообщество и Европейское сообщество по атомной энергии. После слияния высших руководящих органов в 1967 г. интеграционный союз шести стран стал называться Европейским сообществом. На сегодняшний день состоялось шесть расширений ЕС, из которых два последних имеют принципиально новый сценарий присоединения, связанный с особенностями по количеству вступивших стран, увеличению территории, росту населения, а также разнообразию исторического опыта и культур.
Қазақстан Республикасы сыртқы саяси стратегиясының Орталық Азияға қатысты экономикалық және мәдени-гуманитарлық мақсаттары
Реферат: Мақалада Қазақстан Республикасының Орталық Азия елдерiмен экономикалық ынтымақтастығын қалыптастыру үшiн аймақта барлық алғышарттар қалыптасқандығын дәйектеуге талпыныс жасалған. Сонымен қатар мақалада экономикалық ынтымақтастыққа қажеттi табиғи ресурстардың мол қоры геосаяси мәселелердi де туғызып отырғандығы, бұл өз кезегiнде аймаққа қатысты АҚШ пен Батыс Еуропа елдерiнiң қызығушылығын күн сайын арттыра түскендiгi мәселе ретiнде көтерiлген. Сондықтан экономиканың бiрнеше секторларын: табиғи ресурстарды, оның iшiнде дүниежүзiлiк маңызы бар мұнай мен газ кен орындарын және су-энергетика саласын игеруде, инфрақұрылымдар мен коммуникация жүйелерiн пайдалануда бiрлесе отырып шешудi қажет ететiн ұстанымдар қажеттiгi Қазақстан Республикасының Орталық Азия елдерiне қатысты ұстанған стратегиялық мақсаттарына сай келетiндегi дәлелденген. Осы тұрғыдан алғанда мақалада аймақтағы саяси ынтымақтастықтың маңыздылығын қарастыра отырып, Қазақстан Республикасы сыртқы саяси стратегиясының Орталық Азияға қатысты экономикалық және мәдени-гуманитарлық мақсаттарын iске асырудағы нақты iс-шаралары ғылыми тұрғыдан зерттелген.
Реферат: Статья посвящена изучению теоретико-методологических вопросов геополитического аспекта национальной государственности казахов. Автором работы уделено особое внимание соотношению понятий государство и государственность, пониманию роли и значения территориально-пространственного, природно-климатического факторов в формировании национальной государственности. Специфика промежуточного географического расположения территории Казахстана между пространственными границами оседло-земледельческих культур, как с юго-западных ее рубежей, так и с северо-восточных, активная вовлеченность населения Великой степи начиная с древнейшей эпохи в политическую орбиту взаимодействия различных государств и цивилизационных волн, сочетание горных, пустынных, лесных ландшафтных зон, а также отдаленное расположение от океанов и морей, предопределили не только склад хозяйственно-экономических типов, а также и форму государственности в данном регионе. Согласно утверждению автора статьи, нельзя ограничивать национальную государственность казахов лишь рамками Казахского ханства XV - XVIII вв., так как она подразумевает возникновение и развитие казахского государства, его различные типы, формы и функции на разных этапах своей истории, преемственность и обновление политической, структурной и территориальной организации казахского общества в целом.
Features and stages of religious policy of Kazakhstan during the Soviet period
Реферат: The arrival of Islam in Central Asia and Kazakhstan in ҮII-ҮIII centuries. directly related to spiritual development. Receiving Islam among the first of the Turkic states, the study of the Koran and the use of the values of the Holy Book are guaranteed to create a solid foundation of the state. Unfortunately colonial rule in the nineteenth century Tsarist Russia in Kazakhstan, as well as the Communist era, which has existed on this earth 70 years, significantly undermined the foundations of Islam. The first years of Soviet power to exercise caution with respect to the religious feelings of the population. On the one hand, the Bolsheviks promised Working Muslims\' protection of their rights, on the other hand, they sought to stifle the first stirrings of a democratic state. Soviet overtures to the Muslim East was in stark contrast to its militant anti-religious policy, which took place in the following years. In the second half of the 1920s in the Soviet Union began a massive attack on religion. Approval by the end of the totalitarian system of the 1920s gave rise to an unprecedented campaign against religious organizations and clergy, which were seen as political objects. OGPU authorities conducted various activities to prevent tacit association of Muslims, on the one hand, through religious organizations, and on the other, the clergy and the political consolidation of national intelligence. The Bolsheviks took the decision on the registration and de-registration of religious associations, the opening and closing of mosques, supervising the observance of the legislation on cults.
Моңғолиядағы қазақтардың әлеуметтiк-экономикалық құрылымындағы көшпелiлер өркениетi теориясы ХIХ ғ. соңы - ХХ ғ. басы
Реферат: Мақалада, XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың бас кезiнде Моңғолия қазақтарының саяси-экономикалық және әлеуметтiк өмiрiнiң күрделiлiгi қарастырылған. Моңғолия қазақтары Цин империясы қарамағына өткеннен кейiн де, олардың ел билеу жүйесiндегi хандық билiктi жойды. Цин әкiмшiлiгi бұрынғы хан, сұлтан, болыс, ауыл басы, билер соты деген басқару жүйесiн жойып, өз үлгiсiмен алты сатыдан тұратын жаңа әкiмшiлiк билеу жүйесiн енгiздi. Маньчжур-қытайлық билеу жүйесiн Цин империясы енгiзгенiмен қазақтың ел билеу жүйесi бiржола жойылып кетпеген, ол көбiне қазақтардың iшкi мәселелерiн шешумен айналысатын болғандығы қарастырылған. Моңғолия қазақтарының әлеуметтiк құрылымындағы көшпелi мал шаруашылығына байланысты зерттеулердегi көзқарастар талқыланған. Қазақ елiнiң әлеуметтiк өмiрi формация теориясы тұрғысынан зерттеуге болмайтынын практиканың өзi дәлелдеп берiп отыр. Осы себептерге байланысты ғалымдар Қазақстанмен қоғамдық құрылысы ұқсас елдердiң ортағасырдағы әлеуметтiк өмiрiнiң сипатын зерттегенде көшпелiлер өркениетi деген теорияны басшылыққа алуды ұсынып отыр. Нәтижесiнде Моңғолия қазақтарының көшпелi мал шаруашылығының дамуы атамекендегi қазақ халқынан тыс ерекшелiгi болмаған деген қорытынды жасалған.
Казахстан: от колониальной окраины до столицы ЭКСПО-2017
Автор(ы): Сапанов С. Ж.*Жүнiсбек Г.*Созакбаева Г.*
Реферат: В данной статье анализируются документальные источники архивов Казахстана, России, Франции и ряда других зарубежных стран, свидетельствующие об участии представителей казахской степи на международных выставках, а также этапы проведения международных выставок ЭКСПО. Международная специализированная выставка ЭКСПО - крупнейшая международная выставка, на которой демонстрируются новейшие научно-технические достижения, перспективы развития, а также история, традиции и культура стран всего мира. В статье также рассмотрены решение Международного Бюро Выставок о проведении ЭКСПО-2017 в столице Казахстана - Астане. Все это нацеливает на исследование этого вопроса. Участие Казахстана на международных выставках является малоизученным фактом историко-культурного процесса XIX - первой трети XX вв. Также определена тема ЭКСПО-17 - Энергия Будущего, которая позволит привлечь лучшие мировые технологии энергосбережения, новые разработки и технологии использования существующих альтернативных энергоисточников, таких, как энергия солнца, ветра, морских, океанических и термальных вод.
Реферат: Салт-дәстүрлердiң шығу негiздерiн бүгiнгi ұрпаққа ғылыми тұрғыдан жүйелеп, талдау оны сақтауға, практикалық тұрғыдан жүзеге асыруға да өз ықпалын тигiзерi сөзсiз. Бұл мақалада тұрмыс-салт өлеңдерiнiң бiрi беташар жырының этнографиялық негiздерi талданады. Бүгiнгi күнге дейiн фольклортанушы ғалымдардың зерттеу еңбектерiнде қазақ халқының тұрмыс-салт жырларының iшiндегi өзiндiк ерекшелiгiмен дара тұрған беташар салтының жанрлық ерекшелiгiне, жас келiндi жаңа ортаға таныстырудағы тәрбиелiк мәнiне жүйелi пiкiрлер бiлдiрiлдi. Қазақ халқының дүниетанымында беташар қыз баланың келiн атанып, жаңа шаңырақтың табалдырығын аттағаннан кейiн бiр рет қана және мiндеттi түрде жасалатын ерекше салт. Бұл жырда қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан өмiрлiк тәжiрибесi көрiнiс табады. Мақалада үйлену мен жерлеу ғұрпындағы параллельдерге ғұрыптық өлеңдерден, ырым-тыйымдардан нақты дәйектер келтiрiледi.
Материалды емес мәдени мұраны зерттеу мәселелерi Академик Ә. Х. Марғұланның зерттеулерi негiзiнде
Реферат: Мақалада қазақ халқының материалдық емес мәдени мұрасын зерттеу мәселесi және оның ұрпақтардың рухани байланысын нығайтатын ұлттық сана-сезiмнiң негiзiн қалыптастырудағы атқаратын рөлi туралы айтылады. Бүгiнгi таңда мәдениеттiң барлық түрлерiне оның iшiнде рухани мұра мәселесiне ерекше көңiл бөлудiң бiр себебi: дүниежүзiлiк өркениеттiң негiзiн құрайтын ұлттық мәдениет, ұлттық өнер және олармен тығыз байланысты әдет-ғұрып, салт-дәстүрлердiң азайып, технизация, урбанизация деп аталатын үдерiстерiмен алмасуы. Сол себептi, көптеген музейлер тек қана материалды құндылықтар - артефактарды жинап, сақтап, зерттеу емес, сонымен қатар фольклорды, қоршаған орта, ландшафт, өмiр сүру тәсiлiнiң элементтерi, әдет-ғұрып, салт-дәстүрлер тағы басқа факторларды енгiзу арқылы өздерiнiң қызығушылық және зерттеу ауқымын кеңейтiп отыр. Материалды мұрамен қатар, материалдық емес мәдени мұраға ерекше көңiл бөлiп, тереңiнен зерттеу, оны қорғау, келешек ұрпақ санасына жеткiзу мәселесi қазақстандық қоғамның өзiн-өзi айқындауына, ұлттық және мемлекеттiк сана-сезiмнiң нығаюына, бiлiмдiлiк пен мәдениетаралық түсiнiстiктiң нығаюына терең әсер ететiнiн академик Әлкей Марғұлан да өз еңбектерiнде атап көрсеттi.
ХХ ғ. 90-жылдарының соңындағы қазақтардың халықтық отбасылық дәстүрлерi және қалалық тұрмыстағы инновациялар Алматы және Тараз қалаларының материалдары бойынша мәлiметтер базасын құру
Реферат: Мақалада автор қазiргi заманғы Қазақстандағы урбанизм мәселесi және төл этностың қалалық өмiрдегi отбасылық дәстүрлерi мен инновациялары сынды күрделi құбылыстары жайлы қарастырады. Мәселен бағдарлы деректер базасында жүзеге асырылатын компьютерленген этнографиялық зерттеу стратегиясының проблемасын анықтайтын, пайдалану жүйесiн зерттеу және жаңа әдiснамалық тәсiлдердi iздеу. Зерттеулер жаңа инновациялық техниканы пайдалана отырып қазақтардың қазiргi өмiрiндегi ұлттық дәстүрлерiнiң дамуi үрдiстерi мен заңдылықтарын анықтайды. Зерттеуде қазақ халқының қазiргi кезеңдегi ұлттық дәстүрлерiн, тұрмыс тiршiлiгiндегi үдерiстер мен заңдылықтарын түрлi әдiстердi пайдану арқылы жаңа инновациялық механизмдердi ашып көрсетедi. Зерттеу нысанына параметрлiк көрсеткiштерi, маңыздылығы, урбанизациялық дәрежесi және мәдени даму қарқынымен ерекшеленетiн, қазақ халқының көп шоғырланған ортасы Алматы және Тараз қалалары алынды. Зерттеу халық арасында түрлi әдiстегi 9 бөлiмнен тұратын этнографиялық сауалнама арқылы жүргiзiлген.